Fundusz rodzinny jest często przedstawiany jako magiczne rozwiązanie podatkowe lub sukcesyjne. Warto zrozumieć, co naprawdę oferuje, a czego nie robi.
Co to jest fundusz rodzinny
Fundusz rodzinny (FRod) to nowy podmiot prawa polskiego (od 2023 r.), stworzony z myślą o zarządzaniu i ochronie majątku rodzinnego w długim horyzoncie czasowym. Reguluje go ustawa z 26 stycznia 2023 r. o fundacji rodzinnej.
Fundusz rodzinny:
- jest odrębną osobą prawną (nie spółką, lecz fundacją)
- może posiadać udziały w spółkach, nieruchomości, inne aktywa
- służy przekazywaniu majątku beneficjentom (np. dzieciom, wnukom) według ustalonego statutu
- nie jest instrumentem inwestycyjnym ani zarządzania działalnością operacyjną
Dla kogo może być właściwy
Fundusz rodzinny jest rozwiązaniem dla:
- właścicieli rodzinnych firm z dużym zgromadzonym majątkiem
- osób planujących sukcesję (przekazanie firmy lub majątku kolejnemu pokoleniu)
- rodzin chcących centralnie zarządzać majątkiem wielopokoleniowym bez konieczności natychmiastowego podziału
Nie jest rozwiązaniem dla:
- małych firm szukających optymalizacji podatkowej
- startupów lub firm w fazie wzrostu bez zakumulowanego majątku
- osób, które chcą swobodnie wypłacać pieniądze i uniknąć podatków
Jak działa podatkowo
Fundusz rodzinny korzysta z preferencji podatkowych:
- zwolnienie z CIT w zakresie działalności dozwolonej (m.in. posiadanie udziałów, wynajem nieruchomości, pożyczki do beneficjentów)
- 15% CIT przy wypłatach do beneficjentów (zamiast standardowego CIT + podatku od dywidendy)
- zwolnienie z PIT dla beneficjentów z I grupy podatkowej (małżonek, dzieci, rodzice)
Poza zakresem dozwolonej działalności — np. handel, usługi — fundusz płaci standardowy CIT 25%.
Obowiązki i ograniczenia
Fundusz rodzinny:
- wymaga minimalnego funduszu założycielskiego: 100 000 zł
- musi mieć statut sporządzony w formie aktu notarialnego
- podlega rejestracji w specjalnym rejestrze fundacji rodzinnych
- ma zarząd i radę nadzorczą (obowiązkową przy ponad 25 beneficjentach)
- musi prowadzić pełną księgowość i składać deklaracje podatkowe
Fundusz nie może prowadzić działalności operacyjnej poza zakresem ustawy. Korzystanie z funduszu wyłącznie w celu obejścia podatków jest monitorowane przez organy skarbowe.
Kiedy warto się zainteresować, a kiedy nie
Warto rozważyć fundusz rodzinny, jeśli:
- masz firmę wartą kilka milionów złotych i myślisz o przekazaniu jej dzieciom
- masz zdywersyfikowany majątek (udziały, nieruchomości) i chcesz nim zarządzać centralnie
- sukcesja jest realnym problemem w horyzoncie kilku–kilkunastu lat
Nie warto zakładać funduszu, jeśli:
- szukasz prostej redukcji podatków przy bieżącej działalności
- nie masz zakumulowanego majątku przekraczającego koszty obsługi funduszu
- działalność jest operacyjna i nie pasuje do dozwolonego zakresu funduszu
Co dalej w KsięgaI
Jeżeli chcesz od razu przełożyć ten temat na pracę w systemie, zacznij od jednego z poniższych kroków.