Działalność w NGO — statutowa, odpłatna pożytku publicznego i gospodarcza

Trzy tryby aktywności

1. Działalność statutowa nieodpłatna

Realizacja celów statutowych bez pobierania opłat od odbiorców — finansowana z darowizn, składek, dotacji, zbiórek. To podstawowy tryb każdej fundacji i stowarzyszenia.

2. Odpłatna działalność pożytku publicznego

Działania w zakresie celów statutowych, za które organizacja pobiera opłatę od odbiorców, przy czym:

• przychód nie może być wyższy niż koszty tej działalności (bez zysku),
• wynagrodzenia osób przy tej działalności są ustawowo limitowane,
• nie wymaga wpisu do rejestru przedsiębiorców,
• wymaga rachunkowego wyodrębnienia (osobne konta, przypisanie kosztów i przychodów).

To nie jest działalność gospodarcza — ale przekroczenie warunków (zysk, zbyt wysokie wynagrodzenia) zamienia ją w działalność gospodarczą z mocy prawa.

3. Działalność gospodarcza

Zarobkowa, zorganizowana i ciągła sprzedaż towarów lub usług. Dla NGO:

• wymaga wpisu do rejestru przedsiębiorców KRS (obok wpisu w rejestrze stowarzyszeń/fundacji),
• cały dochód musi być przeznaczony na cele statutowe,
• musi być wyodrębniona księgowo od działalności statutowej,
• nie może pokrywać się przedmiotowo (ten sam kod PKD) z działalnością odpłatną pożytku publicznego.

Skutki dla księgowości

Niezależnie od trybu, fundacja i stowarzyszenie prowadzą pełne księgi rachunkowe. Jeśli występuje działalność odpłatna lub gospodarcza — plan kont musi rozdzielać przychody i koszty statutowe, odpłatne i gospodarcze. Bez tego nie udowodnisz przy kontroli, że warunki działalności odpłatnej są zachowane, ani nie rozliczysz poprawnie CIT.

Skutki dla VAT i KSeF

• Odpłatna działalność pożytku publicznego i działalność gospodarcza to zwykle czynności opodatkowane VAT (albo zwolnione przedmiotowo) — organizacja może stać się podatnikiem VAT i mieć obowiązek JPK_V7.
• Jeśli organizacja wystawia faktury jako podatnik VAT — dotyczy jej KSeF. Zobacz: KSeF dla fundacji i stowarzyszenia.
• Sama działalność statutowa nieodpłatna (darowizny, składki, dotacje) nie jest sprzedażą i nie rodzi obowiązku fakturowania.

Zastrzeżenie

Stan na 7 września 2026 r. Kwalifikacja działalności ma poważne skutki podatkowe — potwierdź ją z księgową lub doradcą podatkowym przed rozpoczęciem odpłatnych działań. KsięgaI to oprogramowanie, a nie doradztwo podatkowe.